ارتباط غلظت عناصر معدنی و عادات غذایی با خطر بیماری‌های قلبی-عروقی: تحلیل جنگل تصادفی

زمینه و اهداف: بیماری‌های قلبی-عروقی (CVDs) یکی از علل اصلی مرگ‌ومیر در سراسر جهان هستند و عوامل محیطی و رژیم غذایی نقش بسزایی در بروز آن‌ها دارند. هدف این مطالعه بررسی چگونگی تأثیر هم‌زمان غلظت عناصر معدنی و عادات غذایی بر خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی-عروقی است. ما از مدل «جنگل تصادفی» (RFM) برای شناسایی مهم‌ترین عوامل پیش‌بینی‌کننده مرتبط با این خطر استفاده کردیم.
روش‌ها: مطالعه‌ای مقطعی بر روی ۲۲۴ شرکت‌کننده (شامل ۱۰۲ بیمار مبتلا به CVD و ۱۲۲ فرد سالم به عنوان گروه شاهد) در رده سنی ۳۵ تا ۶۵ سال از غرب ایران انجام شد. غلظت سرمی ۱۱ عنصر معدنی (آلومینیوم (Al)، بور (B)، کلسیم (Ca)، کبالت (Co)، پتاسیم (K)، لیتیوم (Li)، منیزیم (Mg)، منگنز (Mn)، مولیبدن (Mo)، فسفر (P) و وانادیوم (V)) با استفاده از روش طیف‌سنجی جرمی پلاسمای جفت‌شده القایی (ICP-MS) اندازه‌گیری شد. عادات غذایی نیز با استفاده از پرسش‌نامه‌های معتبر ارزیابی گردید. برای رتبه‌بندی اهمیت متغیرها از تحلیل جنگل تصادفی و سپس برای ارزیابی عوامل پیش‌بینی‌کننده معنی‌دار CVD از رگرسیون لجستیک استفاده شد.
نتایج: مدل جنگل تصادفی (RFM) عملکرد پیش‌بینی‌کنندگی بالایی نشان داد و عناصر V، Li، Al، Mn و Co به عنوان تأثیرگذارترین عناصر معدنی شناسایی شدند. در تحلیل رگرسیون لجستیک چندمتغیره، غلظت بالاتر وانادیوم (V) در سرم ارتباط معنی‌داری با CVD داشت (نسبت شانس (OR) = ۸٫۸۰؛ فاصله اطمینان ۹۵٪: ۵٫۰۶۹ تا ۱۵٫۲۵۲)؛ در حالی که ارتباط بین لیتیوم (Li) و CVD بر اساس فاصله اطمینان گزارش‌شده، از نظر آماری معنی‌دار نبود (OR = ۳٫۳۲؛ فاصله اطمینان ۹۵٪: ۰٫۴۳۱ تا ۲۵٫۴۶۷). سن بالاتر نیز با شانس بیشتر ابتلا به CVD مرتبط بود (OR = ۱٫۲۰ به ازای هر سال افزایش سن). در میان عوامل رژیم غذایی، مصرف روزانه غذاهای کبابی (OR = ۶٫۴۳۵) و استفاده از روغن‌های جامد (OR = ۱٫۹۶۳) با افزایش خطر همراه بودند. مدل RFM در خصوص عناصر معدنی به حساسیت ۹۷٪ و ویژگی ۱۰۰٪ دست یافت.
نتیجه‌گیری: غلظت سرمی وانادیوم (V) و برخی عادات غذایی خاص، به‌ویژه مصرف مکرر غذاهای کبابی و استفاده از روغن‌های جامد، با بیماری‌های قلبی-عروقی (CVDs) مرتبط بودند. این یافته‌ها بر اهمیت پایش سطح عناصر معدنی و ترویج الگوهای غذایی سالم‌تر برای پیشگیری از بیماری‌های قلبی-عروقی تأکید می‌کنند.