اثرات سمی قلع (II) کلرید بر شاخص‌های خون‌شناسی و آسیب شناسی بافت های آبشش‌ و روده در ماهی کپور معمولی (Cyprinus carpio)

زمینه و اهداف: قلع (II) کلرید (SnCl₂) به دلیل کاربردهای صنعتی و احتمال رهاسازی قلع معدنی در محیط‌های آبی انتخاب شد؛ موضوعی که ارزیابی اثرات سمی آن بر ماهیان آب شیرین را ضروری می‌سازد. از این رو، مطالعه حاضر با هدف بررسی اثرات سمی غلظت‌های زیرکشنده قلع کلرید (SnCl₂) بر شاخص‌های خونی و بافت‌های آبشش و روده ماهی کپور معمولی انجام شد.
روش‌ها: بدین منظور، غلظت کشنده میانه (LC₅₀) ۹۶ ساعته SnCl₂ برای ماهی کپور معمولی با وزن ۸ ± ۱۰۰ گرم، از طریق آزمون سمیت حاد و مطابق با دستورالعمل آزمون شماره ۲۰۳ سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) تعیین گردید. سپس، مقادیر ۱۰، ۲۵ و ۵۰ درصدِ LC₅₀-96h به عنوان غلظت‌های زیرکشنده SnCl₂ انتخاب شدند. پس از پایان دوره آزمایش (۲۸ روز)، بررسی‌های هماتولوژیک و هیستولوژیک انجام شد.
نتایج: مقدار LC₅₀ ۹۶ ساعته SnCl₂ برابر با ۱۳۱/۸۲ میلی‌گرم در لیتر تعیین شد. در مقایسه با گروه شاهد، تعداد گلبول‌های قرمز (RBC) به طور معنی‌داری کاهش و تعداد گلبول‌های سفید (WBC) در غلظت‌های ۲۵ و ۵۰ درصدِ LC₅₀ به طور معنی‌داری افزایش یافت؛ در حالی که میزان هماتوکریت (HCT) و هموگلوبین (HGB) در غلظت ۵۰ درصدِ LC₅₀ کاهش معنی‌داری نشان داد (۰/۰۵ > p). ضایعات آبشش شامل کوتاه‌شدن و خمیدگی تیغه‌های ثانویه (لاملاها)، ادم و نکروز بود. تغییرات روده نیز شامل افزایش تعداد سلول‌های جامی (گابلت‌سل‌ها)، تورم این سلول‌ها، افزایش حضور سلول‌های خونی و گسترش ساختارهای پرزدار (ویلی‌ها) مشاهده شد.
نتیجه‌گیری: در شرایط آزمایش، مواجهه ۲۸ روزه با SnCl₂ با تغییر در شاخص‌های خونی و بروز آسیب‌های هیستوپاتولوژیک در بافت‌های آبشش و روده ماهی کپور معمولی همراه بود.